WTW of mechanische ventilatie? Het verschil zit in hoe verse lucht binnenkomt en waar de warmte blijft. Mechanische ventilatie (MV) zuigt vervuilde lucht af via een ventilatie box; verse lucht komt via roosters binnen. WTW staat voor warmteterugwinning: toevoer én afvoer zijn mechanisch en de warmte uit de afgevoerde lucht wordt teruggewonnen. Hieronder leest u hoe u beide herkent en wat past bij uw gebouw.

Wat is mechanische ventilatie? 

Mechanische ventilatie is ventilatiesysteem C. Verse buitenlucht komt passief binnen via ventilatieroosters in kozijnen of gevels. Vervuilde en vochtige lucht wordt mechanisch afgezogen door één centrale ventilatie box, ook wel MV-box genoemd. Via luchtkanalen en afvoerventielen is die box verbonden met de ruimtes waar vocht en geur ontstaan. 

Hoe werkt mechanische ventilatie precies? Doordat de box continu lucht afzuigt, ontstaat een lichte onderdruk die verse lucht via de roosters naar binnen trekt. Staan de roosters dicht of zuigt de box te weinig af, dan stagneert die luchtverversing. MV komt veel voor in woningen, maar wordt ook toegepast in grotere gebouwen zoals scholen en bedrijfspanden. Voor die objecten leest u meer op onze pagina over utiliteitsbouw. 

Een MV-systeem zuigt doorgaans af in: 

• de keuken 

• de badkamer 

• het toilet 

• de wasruimte of berging met wasmachine 

Wat is WTW (warmteterugwinning)? 

WTW staat voor warmteterugwinning. Het is ventilatiesysteem D, ook wel gebalanceerde ventilatie genoemd. Anders dan bij MV verlopen toevoer én afvoer mechanisch. Roosters in de kozijnen zijn niet nodig: een WTW-unit blaast gefilterde buitenlucht via kanalen de verblijfsruimtes in en zuigt vervuilde lucht af uit keuken, badkamer en toilet. U vindt WTW-ventilatie zowel in eengezinswoningen als in appartementencomplexen. Wat Jakon Air in dat segment doet, leest u op de pagina woningbouw. 

Hoe werkt een WTW-unit? 

In de unit zit een kruiswisselaar. De warme lucht die uit het gebouw wordt afgevoerd, stroomt langs dunne platen en geeft de warmte af aan de koude buitenlucht die aan de andere kant binnenkomt. De twee luchtstromen worden daarbij niet gemengd. Filters in de unit houden stof en pollen tegen. De meeste units hebben een bypass die de warmtewisseling in de zomer uitschakelt, zodat koelere buitenlucht direct binnenkomt. Hoeveel warmte een unit terugwint, verschilt per type en hangt sterk af van onderhoud en inregeling.

Het verschil tussen WTW en mechanische ventilatie 

Beide systemen voeren vervuilde lucht mechanisch af, maar ze verschillen in hoe verse lucht binnenkomt, wat er met de warmte gebeurt en hoeveel onderhoud ze vragen. In bedrijfspanden met meerdere units en lange kanalen weegt dat onderhoud extra zwaar; lees meer over reiniging en onderhoud in utiliteitsbouw. 

Het doorslaggevende verschil: MV ververst de lucht ten koste van warmte, WTW ververst de lucht en houdt de warmte grotendeels binnen.

Voor- en nadelen op een rij 

Beide systemen hebben hun sterke en zwakke punten, en bij allebei bepaalt onderhoud hoe goed ze presteren. Lees meer over reiniging en onderhoud van uw ventilatiesysteem in de woningbouw.

Mechanische ventilatie 

Voordelen 

• Lagere aanschafkosten dan WTW. 

• Eenvoudig systeem met weinig onderdelen. 

• Past vrijwel altijd in bestaande bouw. 

Nadelen 

• Warme binnenlucht verdwijnt direct naar buiten. 

• Koude lucht via roosters kan tocht geven. 

• Buitenlucht komt ongefilterd binnen. 

WTW-installatie 

Voordelen 

• Warmte uit afgevoerde lucht wordt teruggewonnen. 

• Gefilterde toevoer, prettig bij hooikoorts. 

• Geen roosters, dus minder tocht en buitengeluid. 

Nadelen van een WTW-installatie 

• Hogere aanschaf- en installatiekosten. 

• Filters moeten regelmatig worden vervangen. 

• Het rendement daalt snel bij vervuiling of onbalans. 

Kort gezegd: MV is eenvoudiger en goedkoper, WTW is comfortabeler en kan zuiniger zijn, maar vraagt meer onderhoud om dat voordeel vast te houden. 

WTW of mechanische ventilatie: wat past bij uw gebouw? 

Het juiste systeem hangt vooral af van het gebouw: is het bestaand of nieuw, en hoe goed is het geïsoleerd? Twee situaties komen het meest voor. 

Bestaande bouw en woningcomplexen 

Wie mechanische ventilatie wil vervangen voor WTW, moet eerst kijken naar het gebouw zelf. WTW-ventilatie in een bestaande woning levert pas echt iets op als die goed geïsoleerd en luchtdicht is. Daarnaast moet er ruimte zijn voor de unit en de extra kanalen. Laat daarom vooraf beoordelen of ombouw technisch en financieel zinvol is. Is er al een WTW-unit die slecht presteert? Dan is reconditioneren soms een alternatief voor vervangen. 

Nieuwbouw en utiliteitsgebouwen 

In nieuwbouw en utiliteitsgebouwen is een WTW-systeem gangbaar. Door de BENG-eisen voor nieuwbouw en steeds luchtdichtere gebouwen is warmteterugwinning daar vaak de logische keuze. Kanalen en ruimte voor de unit worden dan al in het ontwerp meegenomen. 

Waar het in de praktijk misgaat 

Klachten als hoofdpijn, benauwdheid, geur of een stijgende energierekening worden niet vaak direct aan de ventilatie gekoppeld. Toch zit de oorzaak regelmatig in het systeem zelf, bij MV én WTW. 

• Vervuilde filters (WTW): de luchtstroom neemt af en de ventilatoren draaien harder, wat u terugziet in het stroomverbruik. 

• Vervuilde kanalen en ventielen: geur, meer geluid en te weinig luchtverversing. 

• Onbalans tussen toevoer en afvoer (WTW): het rendement daalt en het energieverbruik stijgt. 

• Verkeerd ingeregeld na een verbouwing: tocht in de ene ruimte, te weinig afzuiging in de andere. 

• Uitgesteld onderhoud: vuil hoopt zich jarenlang ongemerkt op in kanalen en ventielen.